دارند ، و اينكه مردم در آن روز دو طايفه‌اند ، طايفه اى كه چهره اى شكفته و دلى شاد دارند ، و طايفه اى ديگر كه چهره اى درهم كشيده و دلى نوميد از نجات دارند ، و اشاره مىكند به اينكه آغاز اين تقسيم از زمان احتضار شروع مىشود . و سپس اشاره مىكند به اينكه انسان را آزاد و رها نمىگذارند ، همان خدايى كه او را در آغاز آفريد قادر است بار ديگر او را زنده كند و در اينجا سوره ختم مىشود . « لا تُحَرِّكْ بِه لِسانَكَ لِتَعْجَلَ بِه . . . * ( ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنا بَيانَه » ) * آنچه از سياق آيات چهارگانه به ضميمه آيات قبل و بعد كه روز قيامت را توصيف مىكند بر مىآيد ، اين است كه اين چهار آيه در بين آيات قبل و بعدش جملات معترضه اى است كه با ارائه ادب الهى ، رسول خدا ( ص ) را تكلف مىكند به اينكه در هنگام گرفتن آنچه به وى وحى مىشود رعايت آن ادب را نموده ، قبل از آنكه وحى تمام شود آياتى را كه هنوز بطور كامل وحى نشده نخواند ، و زبان خود را به خواندن آن حركت ندهد ، پس اين آيات در معناى آيه زير است كه مىفرمايد : « وَلا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُه » « 1 » . بنا بر اين ، گفتار در آيات مورد بحث به منزله سفارش يك گوينده از ما آدميان است ، كه در ضمن سخنى كه با شنونده خود مىگوييم ، و شنونده بخواهد با يك كلمه و دو كلمه سخن ما را تكميل كند ، و قبل از اينكه ما آن را به زبان بياوريم او به زبان بياورد ، و ما احساس كنيم كه اين عمل وى نمىگذارد به طور كامل سخن ما را بفهمد ، سخنش را قطع مىكنيم و به وى مىگوييم در سخن من عجله مكن ، و هيچ مگو تا سخن مرا بهتر بفهمى ، بعد از اين تذكر ، مجددا به سخن خود ادامه مىدهيم . پس در اين جمله كه فرموده : « لا تُحَرِّكْ بِه لِسانَكَ » خطاب به رسول خدا ( ص ) است ، و دو ضمير « به » به قرآنى كه به او وحى شده و يا به وحى بر مىگردد ، و معناى آن اين است كه : زبان خود را به وحى حركت مده ، تا به عجله وحى را گرفته باشى ، و چيزى را كه هنوز ما نخوانده‌ايم در خواندنش از ما پيشى گرفته باشى . و اين همانطور كه گفتيم آن مضمونى است كه آيه زير آن را مىرساند : « وَلا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُه » « 2 » . « إِنَّ عَلَيْنا جَمْعَه وَقُرْآنَه » - كلمه « قرآن » در اين جمله نام كتاب آسمانى اسلام

--> ( 1 و 2 ) قبل از آنكه وحى بر تو تمام شود در باره قرآن عجله مكن . سوره طه ، آيه 114 .